odkrywaj z nami

Styrakozaur

Odkrywaj z nami
Redakcja
Średniej wielkości dinozaur roślinożerny żyjący w późnej kredzie na terenach obecnej Ameryki Północnej. Jest trochę podobny do triceratopsa – nic dziwnego, to przecież jego kuzyn – ale bardzo łatwo ich od siebie odróżnić. Styrakozaur ma co najmniej cztery duże kolce (zazwyczaj sześć) na kostnej kryzie na głowie, mniejsze kolce lub guzki oraz długi pojedynczy róg Nad nosem. Porusza się na wszystkich czterech kończynach, chętnie w grupie z innymi styrakozaurami.

W liczbach

Około 75 milionów lat temu – wtedy żył styrakozaur.

60 centymetrów długości i 15 szerokości Takie rozmiary miał róg nad nosem dinozaura.

1913 rok Wtedy kanadyjski geolog i paleontolog Lawrence Morris Lambe opisał i nazwał nowy gatunek – Styracosaurus albertensis.

3 tony Taką wagę mógł osiągnąć. Mniej więcej tyle ważą dwa dorosłe hipopotamy.

5,5 metra Taką długość osiągał, czyli tyle, ile przeważnie mierzy żarłacz biały, choć największe osobniki miały nawet ponad 7 metrów.

2 metry Tyle miał w biodrach, a więc nasz słynny siatkarz Bartosz Kurek, który mierzy 2 metry 5 centymetrów, mógłby się z nim zmierzyć, ale raczej by nie chciał.

Ponad pół metra Aż tyle mógł mierzyć każdy z czterech (lub więcej) kolców na głowie styrakozaura. Tyle mniej więcej długości ma saperka piechoty morskiej Wojska Polskiego.

Trzeba załączyć mapkę Ameryki Północnej – tam odnaleziono skamieniałości (Alberta, Kanada)

Portret

Jaszczur z harpunem
Łacińska nazwa styracosaurus pochodzi od greckich słów styrax – harpun i sauros – jaszczur i odnosi się do kolców na kryzie, które przypominają ostrza dawnego harpuna. Epitet gatunkowy albertensis odnosi się do miejsca odkrycia skamieniałości: kanadyjskiej prowincji Alberta.

Roślinny bufet
W związku z niskim położeniem głowy styrakozaury z pewnością żywiły się roślinami rosnącymi nisko nad ziemią. W późnej kredzie nie było jeszcze traw, dlatego raczyły się palmami, paprociami i sagowcami, które zrywały twardym, wąskim dziobem. Mogły też, dzięki swojej masie, za pomocą rogów oraz dzioba powalać drzewa, a potem żywić się ich liśćmi i pędami.

Gdzie te nogi?
Masywne ciało styrakozaura czyniło go podobnym do nosorożca. Poruszał się na wszystkich czterech kończynach, palce zakończone były zrogowaciałymi kopytkami. Dyskusja nad ułożeniem nóg tego dinozaura, i wszystkich ceratopsów, była burzliwa. Część naukowców uważała, że kończyny przednie miał umieszczone pod tułowiem. Według innych były one rozstawione na boki, choć odnalezione ślady na to nie wskazują. Najbardziej prawdopodobna jest jednak teoria, że zwierzę przybierało pozycję pośrednią, przypominającą nieco kucanie.

Styracosaur

W kupie raźniej…
Podobnie jak inne dinozaury rogate styrakozaur przedstawiany jest jako zwierzę stadne. Dowodem może być odnalezienie w jednym miejscu kości blisko setki tych gadów.

Takie same, a jednak różne
Zdobienia kryzy na głowie styrakozaura były odmienne u poszczególnych osobników. Ilość kolców była różna – przeważnie od czterech do sześciu. Oprócz nich mogły występować mniejsze kolce, guzki i haczykowate wyrostki na brzegu. W kryzie znajdowały się duże otwory, dostosowane do jej wielkości, które miały zmniejszać wagę czaszki. Nad nosem znajdował się długi pojedynczy róg, który zapewne też był różnej długości. Każdy dinozaur mógł mieć zatem niepowtarzalny wygląd.

Tylko jeden!
Do styrakozaurów zalicza się obecnie tylko jeden gatunek: styracosaurus albertensis. Dawniej do tego rodzaju zaliczano więcej gatunków, lecz na podstawie kolejnych odkryć zostały one zaliczone do innych rodzajów, na przykład einiozaur i rubeozaur.

Słowniczek
Dinozaury ptasiomiednicze – gady, których budowa miednicy podobna była do tej u ptaków, a więc inna niż u wspólnego przodka dinozaurów.

A to ciekawe!

Dinozaury jak żywe
W listopadzie 2015 roku na błonia Stadionu Narodowego zawitały dinozaury! Czterdzieści gigantycznych, pełnych realizmu robotów, wykonanych w skali 1:1, zaprezentowano w scenerii pradawnych lasów, z niesamowitych efektami świetlnymi i dźwiękowymi. Wśród nich można było podziwiać tyranozaura w starciu z dwoma styrakozaurami. Dinozaurami sterowano za pomocą najnowocześniejszej techniki, która odpowiadała za mimikę oraz ruchy kończyn. Przed Polską wystawa „Dinozaury na żywo” odwiedziła Czechy, Niemcy, Holandię, czterokrotnie Austrię, Singapur, Chiny i dwukrotnie Malezję. Dotychczas widziały ją ponad 3 miliony osób.

Masa, nie szybkość
Na podstawie pomiarów odległości pomiędzy śladami, długości kości i masy mięśniowej naukowcy określili szybkość, jaką mogły rozwijać ceratopsy – około 25 kilometrów na godzinę. To prawie dwa razy wolniej niż człowiek, ale nawet rozpędzony tylko do kilku kilometrów na godzinę olbrzymi styrakozaur był niezwykle niebezpieczny.

Najdroższy w serii
Styrakozaur jest obok triceratopsa najbardziej rozpoznawalnym dinozaurem rogatym. Kilka krajów uwieczniło go na znaczkach pocztowych, między innymi Kambodża, Wietnam i Rwanda. W 1965 roku Poczta Polska wyemitowała serię zatytułowaną „Zwierzęta prehistoryczne”. Znalazł się w niej znaczek przedstawiający styrakozaura o nominale 1,35 złotych, czyli najwyższym. Styrakozaury górą!

Urodzony aktor
Z powodu wyróżniających się rogów i kryzy styrakozaur pobudzał wyobraźnię twórców kina i często gościł na ekranie. Pierwszy raz pojawił się w już 1933 roku w „The Son of Kong” (Syn Konga). W filmie „Ląd, o którym zapomniał czas” z 1975 roku para styrakozaurów zostaje ostrzelana przez niemiecką łódź podwodną. W animowanym „Dinozaurze” Disneya styrakozaur Eema ma swego pupila ankylozaura. Dinozaur ten pojawił się też w wielu telewizyjnych kreskówkach i programach dla dzieci, między innymi „Power Rangers: Dino Grzmot”, „Valorianie i dinozaury” czy „Ufozaury”.

Zguba znaleziona!
Można by pomyśleć, że zgubienie dinozaura tak dużego jak styrakozaur jest niemożliwe, ale właśnie to przydarzyło się amerykańskiemu paleontologowi Barnumowi Brownowi. Odkrył on w osadach kopalnych szkielet styrakozaura, jednak był tak pochłonięty gorączką poszukiwań kolejnych znalezisk, że zgubił to miejsce. Na szczęście po prawie 100 latach, w 2006 roku, kanadyjski paleontolog Darren Tanke odkrył je na nowo.

Nie ma jak rodzina…
Powszechnie uważa się, że dwa ceratopsy z późnej kredy: einiozaur i pachyrinozaur były bezpośrednimi potomkami styrakozaura, chociaż tak jak w przypadku wszystkich klasyfikacji dinozaurów nie ma na to stuprocentowych dowodów.

Podaj dalej!

KLIKNIJ ABY udostępnić

następny artykuł

Hipopotam nilowy

Jest potężnym roślinożercą, trzecim pod względem wielkości zwierzęciem lądowym na świecie – wyprzedza go tylko słoń i nosorożec biały. Żyje w Afryce, na południe od Sahary. Uwielbia moczyć się w wodzie, najchętniej wcale by z niej nie wychodził. Dlatego osiedla się w pobliżu rzek i jezior. Choć jeste wielkim brzuchaczem i wygląda trochę fajtłapowato, spotkanie z nik to nie przelewki – potrafi błyskawicznie zaatakować i napędzić stracha bardziej niż niejeden drapieżnik.
CZYTAJ

zobacz też:

Odkrywaj z nami

Jak wybrać najlepszą szczoteczkę do zębów?

Zdrowe i piękne zęby zależą od wielu czynników, genetyki,...
CZYTAJ

Odkrywaj z nami

Zebra

Jest jednym z najbardziej charakterystycznych afrykańskic...
CZYTAJ

Odkrywaj z nami

Skąd się bierze gorączka?

Gdy jesteśmy zdrowi, temperatura naszego ciała zwykle wyn...
CZYTAJ

COFNIJ