odkrywaj z nami

Zebra

Odkrywaj z nami
Redakcja
Jest jednym z najbardziej charakterystycznych afrykańskich zwierząt. Mówią, że przypomina pasy dla pieszych na ulicy. Jej czarno-biały płaszczyk wyróżnia się na tle zieleni. Żyje na trawiastych obszarach Afryki, na południe od Sahary. Przyjaźni się z wieloma innymi zwierzętami na sawannie. Trzeba sobie wzajemnie pomagać – uprzejmość to bardzo dobra cecha :)

Fakty o zebrze

Jak mechaniczny rumak
Zebra może ważyć od 250 do nawet 400 kg! Dorównuje więc masą potężnemu motocyklowi Harley-Davidson. Długość też ma podobną, bo około 250 cm. Jej wysokość w kłębie, czyli do najwyższego punktu tułowia, wynosi około 150 cm. Gdy doliczymy jeszcze szyję i głowę, wyjdzie jakieś 180 cm. Gdyby więc pasiasty ssak chciał wejść do twojego pokoju, nie musiałaby schylać głowy w drzwiach.

Czarno na białym
Paski zebry są jak kamuflaż, moskitiera i klimatyzacja w jednym! Drapieżniki, takie jak lwy, nie rozróżniają kolorów, więc pasiasta sierść zlewa im się ze źdźbłami trawy. Także mali krwiopijcy, czyli owady, rzadziej gryzą prążkowane zwierzaki. Można powiedzieć, że zatrzymują się przed zebrą jak przed przejściem dla pieszych 🙂 Pasiasty płaszcz zapobiega też przegrzaniu, bo rozprasza około 70% ciepła! W jaki sposób? Czarne paski pochłaniają światło, białe – odbijają, więc powietrze porusza się z różnymi prędkościami, wiruje i chłodzi!

Przekaźniki nastroju
Zebra ma doskonały słuch. By wyłapać wszystkie dźwięki, potrafi obracać uszami niemal w każdym kierunku. Poza tym z pozycji uszu można wywnioskować, w jakim czarno-biały zwierzak jest nastroju. Wyprostowane uszy sygnalizują dobry humor, złożone do tyłu – niezadowolenie, a skierowane do przodu – strach. To się nazywa mowa ciała.


Napęd na cztery nogi
Czarno-biała piękność potrafi być bardzo szybka. Na krótkich dystansach jest w stanie osiągnąć prędkość aż 80 km/h! Takie superprzyspieszenie często ratuje jej życie, zwłaszcza gdy ucieka przed groźnymi drapieżnikami. Jejku!

I pozamiatane…
Krótka dwubarwna grzywa biegnie wzdłuż całej masywnej szyi zwierzaka i sterczy zawadiacko na głowie. Jest tak gęsta i sztywna, że doskonale nadawałaby się na szczotkę.

Bat na owady
Półmetrowy ogon zebry także pokryty jest czarno-białym wzorem, a zakończony wiązką długich włosów. Zwierzak strzela nim jak z bata, gdy tylko jakiś owad odważy się zakłócić mu spokój. Taki pejcz jest lepszy niż łapka na muchy.

Odrastające zęby
Zęby tego pasiastego zwierzaka rosną przez całe życie! Zebra przez wiele godzin dziennie przycina trawę ostrymi siekaczami, a potem żuje ją i rozciera silnymi trzonowcami. A skoro zęby ciągle są w użyciu, to się ścierają. By więc zwierzak całkiem nie zjadł własnego uzębienia, ono cały czas rośnie 🙂

Kiedy będziemy czarno-białe?

Megasłodycz
Przed urodzeniem zebry spędzają w brzuchu mamy 12 miesięcy, czyli cały rok. A gdy już przychodzą na świat (zawsze jako jedynacy) ważą od 25 do 40 kg, czyli mniej więcej tyle co 50–70 słoików nutelli!

Wyblakłe paski?
Nowo narodzone zebry nie są wcale czarno-białe! Mają, co prawda, prążkowany wzór, ale jaśniejszy. Czarne pasy pojawiają się dopiero z wiekiem. Wcześniej są brązoworude.

Grzywa do kwadratu
Malutkie zebry mają coś na kształt przedłużonej grzywy, która biegnie przez cały grzbiet aż do samego ogona. Ten irokez z czasem częściowo zanika i zostaje tylko normalna grzywa sięgająca do końca szyi.

Niepowtarzalna mama
Źrebięta muszą umieć odnaleźć swoją mamę w dużym stadzie. Są w stanie rozpoznać ją po zapachu oraz… po wzorze pasków! Ale najpierw muszą się tego nauczyć. Stąd matka przez pierwsze 2–3 dni trzyma inne zebry z dala od źrebaka – po to, by ten dobrze zapamiętał jej zapach i wygląd.

Zaangażowany tata
W przeciwieństwie do wielu innych gatunków większość pasiastych samców wykazuje duże zainteresowanie swoim potomstwem. Taki przejęty tata wspólnie z mamą opiekuje się źrebakiem, nie szczędzi mu ojcowskich uwagi i troski.

DZIKIE SPRAWY

Rodzinka na medal
Zebry są bardzo rodzinne, łączą je silne więzi. Jeśli zdarzy się, że jeden z członków grupy się zgubi, reszta potrafi spędzić wiele dni na jego poszukiwaniu. Gdy któreś z pasiastych ssaków zachoruje lub dozna obrażeń, pozostali członkowie stada dostosowują do niego tempo marszu. Zwierzaki te okazują też sobie dużo ciepła. Tak jakby wiedziały, że czuły dotyk ma pozytywy wpływ na psychikę. Stąd często pocierają się głowami, delikatnie skubią się po szyjach i wyczesują sobie wzajemnie luźne włosy z grzyw. Oczywiście, jak to w rodzinie bywa, czasami zdarzają się niesnaski. Zwłaszcza wtedy, gdy do grupy pod przewodnictwem dominującego samca dołącza nowa żona. Przez jakiś czas starsze żony są niezadowolone i urządzają sceny zazdrości. Ale gdy panie już się zaprzyjaźnią, powraca rodzinna idylla.

Niczym muszkieterowie
Pasiaste ssaki stosują różne sztuczki, by wyprowadzić w pole czyhające na nie drapieżniki. Na przykład uciekają zygzakiem, by zmylić ścigające je lwy czy hieny. Gdy któryś z napastników zbliży się za bardzo, potrafią poczęstować go solidnym kopniakiem. Zdarza się też, że atakowana grupa zebr tworzy półkole skierowane w stronę napastnika. Z opuszczonymi głowami i wyszczerzonymi zębami starają się odstraszyć intruza i wspólnie walczyć, jeśli zajdzie taka potrzeba. Są jak muszkieterowie stający do walki z okrzykiem: jeden za wszystkich, wszyscy za jednego!

Ciągle przy stole
Pasiaści roślinożercy to prawdziwe pasibrzuchy – spędzają na jedzeniu nawet 20 godzin na dobę. Do zaspokojenia apetytu i pragnienia potrzebują ogromnej ilości zieleniny i 8–10 litrów wody dziennie (to tyle co 6–7 dużych butelek). By napełnić brzuchy, zwierzęta te są w ciągłym ruchu. Samiec z rodzinką żerują zwykle na terytorium liczącym około 10 km2 (to jak powierzchnia 50 Stadionów Narodowych w Warszawie). Ale gdy nadchodzi pora sucha, w poszukiwaniu zielonych pastwisk i wody potrafią przemierzyć ponad 500 kilometrów! To tak jakby przewędrować niemal całą Polskę, na przykład z Krakowa do Gdańska.

Mamy do pogadania
Te czarno-białe zwierzaki komunikują się ze sobą na wiele różnych sposobów. Na przykład obwąchiwanie się jest gestem powitalnym, a prychanie oznaką niepokoju. Potrafią też wydawać całą gamę zaskakujących dźwięków. Rżą podobnie jak konie, ryczą w sposób zbliżony do osłów i mułów, szczekaniem i warczeniem przypominają dzikie psy, a wysokimi piskami – świnie! Takie rozmowy można usłyszeć z dużej odległości, a służą m.in. ostrzeganiu się przed niebezpieczeństwem, odnajdywaniu się w dużym stadzie czy znajdowaniu partnerów.

Zebrule, hebry, zebryny i zeedonki

Najbliżsi kuzyni
Konie i osły są blisko spokrewnione z zebrami. Razem należą do rodziny koniowatych, z rzędu nieparzystokopytnych. Podobieństwa widać gołym okiem. Nawet się ze sobą krzyżują Ich potomstwo to zebroidy: zebrule (dzieci samicy konia i samca zebry), hebry (potomkowie samicy zebry i samca konia), zebryny (krzyżówki samicy zebry i samca osła) oraz zeedonki (hybrydy samicy osła i samca zebry). Prawda, że mają świetne nazwy?

Wysocy sąsiedzi
Nikt na sawannie nie ma lepszego widoku na całą okolicę niż żyrafy. Dlatego w ciągu dnia stada zebr trzymają się blisko długoszyich zwierzaków. Korzystają z uprzejmości wysokich sąsiadów, którzy zawczasu ostrzegają o zbliżającym się niebezpieczeństwie. Warto się z nimi kumplować.

Spostrzegawcze ptaszyska
Nie tylko z żyrafami zebry trzymają sztamę. Przyjaźnią się także ze strusiami, bo razem łatwiej ochronić przed drapieżnikami. Strusie mają wielkie oczy (większe od mózgu!), zebry natomiast posiadają świetny słuch i wyczulony węch. Tak więc wspólnie są w stanie wcześniej wykryć zagrożenie i w porę dać nogę.

Zwierzaki o delikatnym podniebieniu
Gazele Thomsona i gnu są bardzo wybredne, jeśli chodzi o wybór pastwisk. Towarzystwo zebr jest dla nich ogromnym dobrodziejstwem. Ponieważ czarno-białe zwierzaki mają system trawienny, który jest w stanie szybko przetwarzać zieleninę o niższej jakości, to często jako pierwsze wchodzą na pastwiska i chrupią starsze, twardsze, mniej odżywcze badyle, których inni roślinożercy nie mogą jeść. A gdy nieapetyczne badyle zostaną usunięte, wyrastają delikatne, młode trawy, którymi z przyjemnością delektują się gazele i gnu. To się nazywa dobrosąsiedzka przysługa.

Zebra bez czarno-białych pasków?
Tak, żyła kiedyś taka! Nazywała się kwagga. Była podgatunkiem zebry stepowej i charakteryzowała się tym, że brązowo-białe pasy pokrywały tylko przednią część jej ciała. Reszta była jednolicie brązowa. Niestety, zebry te wyginęły w XIX wieku. Szkoda, prawda?

Czy zebry są zagrożone?

Sytuacja poszczególnych gatunków pasiastych ssaków wygląda różnie. Obecnie najbardziej zagrożona jest zebra Greviego. Na wolności pozostało już tylko około 2000 osobników tego gatunku. W ciągu ostatnich 40 lat ich liczebność spadła aż o 80%! Także zebry górskie uważa się za narażone na wyginięcie. Szacuje się, że jest ich około 9000. Jedynie zebry stepowe mają się w miarę dobrze, a ich populacja jest dość stabilna.

Dlaczego potrzebują ochrony?
Nadmierny wypas bydła na sawannach afrykańskich powoduje degradację naturalnego środowiska, w którym mieszkają zebry. Pasiaści roślinożercy muszą coraz mocniej konkurować o pokarm i wodę ze zwierzętami domowymi. Kolejnym problemem jest kłusownictwo. Pomimo prawnych zakazów wciąż jeszcze zdarzają się polowania na zebry dla ich pięknych skór czy mięsa. A lokalne społeczności nadal wierzą w uzdrawiającą moc medykamentów sporządzanych z części ciała tych wspaniałych zwierząt.

Co można dla nich zrobić?
By te piękne pasiaste zwierzęta przetrwały, trzeba przede wszystkim chronić je przed utratą siedlisk i polowaniami. By zadbać o sytuację zagrożonych zebr monitoruje się miejsca przebywania i przemieszczania się stad, m.in. za pomocą obroży telemetrycznych. Dużą rolę odgrywają też działania edukacyjne. Organizacje ekologiczne organizują spotkania dla afrykańskich rolników, pokazując im jak wypasać bydło i uprawiać ziemię, by mogły się na niej wyżywić także zebry. Dzięki edukacji w ostatnich latach spadła także liczba polowań.

CZY WIESZ, ŻE…

Podaj dalej!

KLIKNIJ ABY udostępnić

następny artykuł

Skąd się bierze gorączka?

Gdy jesteśmy zdrowi, temperatura naszego ciała zwykle wynosi 36,6 °C. Jednak w czasie choroby temperatura zaczyna nagle wzrastać. Dlaczego
tak się dzieje?
CZYTAJ

zobacz też:

Odkrywaj z nami

30 ciekawostek o ptakach

Spośród mnóstwa ciekawostek z życia różnych ptaków, wybra...
CZYTAJ

Odkrywaj z nami

Niedźwiedź polarny

Niedźwiedź polarny to największy lądowy drapieżnik. Jest ...
CZYTAJ

Odkrywaj z nami

Dilofozaur - encyklopedia dinozaurów

Dilofozaurem (po łacinie dilophosaurus) jest sporym dinoz...
CZYTAJ

COFNIJ